Stowarzyszenie „Nie dla Kopalni Cynku i Ołowiu”
Zaparkowa 23,
42-400 Zawiercie
Minister Klimatu i Środowiska Departament Geologii
ul. Wawelska 52/54,
00-922 Warszawa
dot. DGL-WKS.760.21.2025.JM
WNIOSEK O PONOWNE ROZPATRZENIE SPRAWY
Działając w imieniu Stowarzyszenia „Nie dla Kopalni Cynku i Ołowiu” (dalej jako „Stowarzyszenie”), będącego stroną postępowania na podstawie postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 25 września 2025 r., na mocy art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wnoszę o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 października 2025, znak: DGL-WKS.760.21.2025.JM, zmieniającą koncesję nr 34/2010/p udzieloną spółce Rathdowney Polska Sp. z o.o.
Wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej zmianę poprzez odmowę dokonania zmiany koncesji nr 34/2010/p, oraz o ponowne przeprowadzenie postępowania z pełnym uwzględnieniem interesu społecznego, środowiskowego i samorządowego, zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo geologiczne i górnicze.
UZASADNIENIE
Zaskarżona decyzja o zmianie koncesji nr 34/2010/p została wydana w warunkach istotnych i rażących naruszeń prawa materialnego oraz procesowego, a jej utrzymanie w mocy prowadziłoby do utrwalenia stanu sprzecznego nie tylko z literalnym brzmieniem przepisów, lecz także z ich systemowym celem, zasadą ochrony interesu publicznego, zasadą zrównoważonego rozwoju, a nade wszystko z konstytucyjną zasadą ochrony środowiska jako dobra wspólnego. Wydana decyzja nie tylko nie zapewnia realizacji tych wartości, lecz wprost je podważa, ignorując zarówno ustalony stan faktyczny, jak i obowiązujący stan prawny, w tym normy prawa unijnego, krajowego oraz lokalnego, a także utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego.
Postępowanie koncesyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady jawności, w sposób ograniczający społeczeństwo i podmioty potencjalnie zagrożone oddziaływaniem inwestycji w realnym udziale w sprawie. Choć inwestor sporządził streszczenie dokumentów z wniosku i zostało ono udostępnione, ma ono charakter ogólny i nie zawiera danych niezbędnych do oceny rzeczywistego zakresu planowanych robót, ich intensywności, wpływu na środowisko, zasoby wodne czy infrastrukturę. Streszczenie nie zastępuje dostępu do pełnej dokumentacji finansowej, właścicielskiej i technicznej, a jego sporządzenie nie niweluje skutków faktycznego utajnienia znacznej części akt na wniosek RTH.
Stowarzyszenie uzyskało status strony i możliwość wglądu do części dokumentów w Departamencie Geologii MKiŚ, jednak kluczowa część została wyłączona z udostępnienia. Jednocześnie Departament Informacji Środowiskowej, pismem z 15.10.2025 r., znak DIŚ-IV.431.466.2025.AS, odmówił udostępnienia informacji publicznej, twierdząc, że Stowarzyszenie jako strona „ma pełny dostęp do akt”, co było niezgodne ze stanem faktycznym. Taki sposób prowadzenia postępowania ogranicza prawo społeczeństwa oraz organów samorządowych do informacji dotyczących zdrowia, środowiska, zaopatrzenia w wodę, bezpieczeństwa publicznego i ładu przestrzennego. W ocenie Stowarzyszenia utajnione materiały nie zawierają informacji stanowiących realną tajemnicę przedsiębiorstwa, ich utajnienie tworzy nierówność stron i uprzywilejowuje RTH.
Organ koncesyjny zaniechał również publikacji obowiązkowego ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej o możliwości składania wniosków konkurencyjnych (art. 28i w zw. z art. 34a ust. 1a Pgg), co uniemożliwiło innym podmiotom ubieganie się o koncesję i naruszyło zasadę równego dostępu do rynku oraz uczciwej konkurencji, jak również konstytucyjną zasadę wolności działalności gospodarczej. Organ nie ustalił właściwego kręgu stron wbrew orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2021 r. (SK 19/15), pomijając interes prawny przedsiębiorstw wodociągowych, których urządzenia i zasoby znajdują się na obszarze koncesji. Uchybienie to jest szczególnie istotne wobec lokalizacji przedsięwzięcia w obszarze GZWP oraz w pobliżu infrastruktury krytycznej, w tym ujęć wód podziemnych.
Stowarzyszenie zauważa również, że organ koncesyjny nie dokonał wymaganej ustawą weryfikacji środków technicznych i finansowych wnioskodawcy (art. 24 ust. 1 pkt 4 Pgg), mimo że Stowarzyszenie przekazało Ministerstwu szczegółowe informacje dotyczące struktury właścicielskiej i finansowej RTH. Spółka ta jest elementem wielopoziomowej struktury kapitałowej biegnącej od Kanady przez Luksemburg do Polski, nie posiada własnych zasobów finansowych, a jej działalność zależy od finansowania przez grupę Hunter Dickinson Inc., która nie jest notowana na giełdzie i nie podlega obowiązkom ujawniania beneficjentów rzeczywistych. W konsekwencji rzeczywiste podmioty finansujące projekt są nieznane, co stwarza potencjalne ryzyko udziału kapitału z państw nieprzyjaznych Polsce, w tym kapitałów chińskich, rosyjskich lub innych podmiotów działających poprzez łańcuchy spółek w jurysdykcjach o ograniczonej transparentności.
Audyt sprawozdania finansowego RTH za 2024 r. wskazuje jednoznacznie na brak zdolności spółki do kontynuacji działalności. Organ koncesyjny nie dokonał jednak analizy tych danych, ograniczając się do formalnego potwierdzenia istnienia spółki-matki z Luksemburga, nie badając beneficjentów rzeczywistych ani realnych możliwości finansowania wielkoskalowych robót geologicznych. Jednocześnie RTH od piętnastu lat nie przeszła do etapu eksploatacji, nie wykonała deklarowanego zakresu badań i robót i jedynie występuje o kolejne przedłużenia koncesji, co powoduje faktyczne blokowanie znacznego obszaru.
Szczególne zaniepokojenie Stowarzyszenia budzi również systemowy problem udzielania koncesji podmiotom kontrolowanym przez łańcuchy spółek z Luksemburga, Kanady i innych jurysdykcji, przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek realnej kontroli nad ostatecznymi właścicielami. Tego typu konstrukcje umożliwiają późniejszą sprzedaż udziałów inwestorom z krajów wrogich Polsce, co jest udokumentowaną praktyką na rynku międzynarodowym. Stowarzyszenie wskazuje przykłady działań chińskiego konglomeratu Zijin, który — poprzez współpracę ze spółkami kanadyjskimi (TSX) — przejął m.in. Pan American Silver, projekty Ivanhoe Mines, Solaris Resources, projekty Silvercorp Metals/Guyana Goldfields oraz Continental Gold. Podobne mechanizmy dotyczyły przejęć projektów uranowych w Kazachstanie przez Rosatom. Polskie złoża kopalin nie mogą być narażone na analogiczne ryzyko, a obecny brak weryfikacji beneficjentów rzeczywistych temu sprzyja.
Ważnym elementem sprawy jest również zmiana zakresu wniosku w toku postępowania. Pismem z 10.10.2025 r. organ zwrócił się do RTH o zajęcie stanowiska w sprawie skrócenia okresu przedłużenia koncesji z 5 do 3 lat, a RTH pismem z 13.10.2025 r. wyraziła zgodę na skrócenie oraz zmodyfikowała dodatki do projektu robót geologicznych. W dniu kierowania tego pisma Stowarzyszenie było stroną postępowania, lecz organ nie przekazał mu tej korespondencji, co naruszyło zasadę czynnego udziału stron oraz zasadę informowania o istotnych elementach sprawy.
Ponadto zmiana zakresu czasowego oraz zakresu planowanych robót ma charakter istotnej zmiany merytorycznej wniosku, co wynika z faktu, że art. 34 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze stanowi, iż do zmiany koncesji stosuje się odpowiednio przepisy o jej udzieleniu. W świetle art. 24 ust. 1 Pgg, we wniosku o udzielenie koncesji należy określić m.in. czas, na jaki koncesja ma być udzielona, wraz ze wskazaniem terminu rozpoczęcia działalności, oraz wykaz obszarów objętych formami ochrony przyrody. Skoro więc w toku postępowania nastąpiła merytoryczna zmiana wniosku polegająca na skróceniu okresu prowadzenia badań i odpowiedniej modyfikacji dodatków do projektu robót geologicznych, oznacza to, że organ powinien był zastosować zgodnie z art. 34 Pgg przepisy stosowane przy udzielaniu koncesji i umożliwić ponowne zasięgnięcie opinii właściwych gmin i innych organów, których kompetencje oraz zakres ochrony środowiska i zasobów wodnych mogą ulec innej ocenie wobec zmienionego wniosku. Obowiązek ten wynika także z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 10 §1 k.p.a.), na mocy których organ obowiązany jest do zebrania pełnego materiału dowodowego i umożliwienia stronom oraz uczestnikom postępowania zabrania stanowiska wobec aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Zaniechanie ponownego skierowania zmienionego wniosku do opiniowania stanowi istotne naruszenie przepisów Pgg oraz zasad postępowania administracyjnego i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zmiana zakresu czasowego badań oraz planowanych robót, dokonana bez powtórzenia procedury opiniowania, stanowi zatem naruszenie prawa mogące mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż gminy opiniowały dokument o innym, mniej intensywnym charakterze działań. Organ koncesyjny powinien był ponowić procedurę zasięgnięcia stanowiska jednostek samorządu terytorialnego, czego jednak zaniechał, naruszając przepisy Prawa geologicznego i górniczego oraz podstawowe zasady postępowania administracyjnego.
Stowarzyszenie podkreśla, że wnioskodawca powinien przedstawić dokumentację dotyczącą dopuszczalności prowadzenia wierceń na obszarach szczególnej ochrony zasobów wodnych, w tym na terenach objętych strefą ochronną ujęć wód podziemnych oraz na fragmentach GZWP nr 454 Olkusz–Zawiercie. Brak takich dokumentów uniemożliwia ocenę ryzyka i narusza przepisy Pgg.
Stowarzyszenie wnosi dodatkowo, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła nowa okoliczność faktyczna o istotnym znaczeniu prawnym i środowiskowym, której wniosek nie uwzględnia mianowicie Rozporządzenie Wojewody Śląskiego z dnia 19 września 2025 r., poz. 5381, dotyczące ustanowienia strefy ochronnej wód podziemnych z utworów triasowych wokół zakładu CMC Poland Sp. z o.o. w Zawierciu, które weszło w życie z dniem 6 października 2025 r. Strefa ta obejmuje znaczną część terenu położonego na północny-wschód od Rokitna Szalcheckiego, w rejonie Fugasówki, na granicy gmin Zawiercie i Ogrodzieniec, co w sposób ewidentny koliduje z programem wierceń ujętym w złożonym wniosku. Brak uwzględnienia rozporządzenia i obszarów objętych nową ochroną w dokumentacji wnioskodawcy oznacza wystąpienie poważnej wady merytorycznej wniosku, skoro art. 24 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego obliguje do wskazania wykazu obszarów objętych formami ochrony przyrody oraz do przedstawienia danych niezbędnych do oceny dopuszczalności prowadzenia robót geologicznych. Pominięcie tej istotnej zmiany stanu prawnego uniemożliwia rzetelną ocenę oddziaływania planowanych robót na zasoby wodne i ochronę środowiska i wymaga ponownego przedłożenia wniosku oraz ponownego przeprowadzenia stosownych uzgodnień i opiniowania.
Działania zmierzające do uznania złóż cynku i ołowiu w rejonie Zawiercia za strategiczne zostały podjęte bez opinii Państwowej Służby Geologicznej, której udział jest obligatoryjny. Procedura ta została wszczęta pomimo sprzeciwu społecznego oraz sprzeciwu organów samorządowych, a także mimo że obszar koncesyjny obejmuje tereny zabudowane, obiekty ochrony zdrowia, infrastrukturę krytyczną oraz obszary lasów ochronnych i źródliskowych.
Zestawienie powyższych okoliczności prowadzi do jednoznacznego wniosku, że decyzja o zmianie koncesji nr 34/2010/p została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, z pominięciem interesu publicznego, zasad jawności, równego traktowania uczestników rynku oraz zasad zrównoważonego rozwoju. Z tych powodów decyzja powinna zostać uchylona w całości.
